0

Medya Seminerleri 2011 / 1. Hafta, 2. Seminer

“Teknoloji ve Değişen Medya Alışkanlıkları”

CEMİL BARLAS, HaberX / Genel Yayın Yönetmeni

 

İlk haftanın ikinci semineri, HaberX Genel Yayın Yönetmeni Cemil Barlas tarafından verildi. Barlas konuşmasında, insanın ve teknolojinin tarihsel gelişiminden bahsederek internetin toplumsal olaylardaki rolüne değindi.  Bilgi Çağı’nın sonuna gelindiğine dikkat çeken Barlas, gazetecilere ve gazeteci adaylarına 10 önemli tavsiyede bulundu.

— Gazeteciliğin özü değişim demektir. Yani değişimi takip etmek demektir gazetecilik. Zaten ismi de -İngiliz dilinden- yenilikten geldiği için değişimin kendisidir. Dolayısıyla değişim sürecinde medyayı incelemek çok doğru bir nokta diye düşünüyorum.

— Gelişimin tarihinin yanında insanlığın tarihine de biraz değinmek istiyorum. İnsanlarla hayvanlar arasındaki temel farklardan biri beyindeki korteks dediğimiz şeydir. Bu tabakada bizim sonradan öğrendiğimiz bilgiler duruyor. Mesela bir at doğduğu zaman, hemen yürümeye başlıyor, her şeyi yapabiliyor. Yeni bir şeyler öğrenmesine lüzum yok çok fazla. İnsanlarda ise, sonradan öğrenilen bilgiler çok fazla. İnsan ortalama yirmi yıldan sonra, o korteks tabakasını doldurup tam anlamıyla bir şeyler yapabilmeye başlıyor.

İnsanlık tarihinde geçilen evreler, biri kapanıp diğeri açılan çağlar gerçekten çok mühim. Korteks tabakaları geliştikçe, bir şeyleri daha kitlesel paylaşmaya başlıyor insanlar ve yavaş yavaş ortak bir akıl oluşturmaya başlıyor. Derken matbaanın bulunması birçok gelişimi beraberinde getiriyor ve en sonunda Bilgi Çağı’na ulaşıyoruz -ki ben bu Bilgi Çağı’nın da sonuna geldiğimizi düşünüyorum. Matbaadan sonra devamlı katmanlı bir dönüşüm halinde ilerliyor yıllar. Telefon, televizyon, internet, kanal ve sonra kanallar şeklinde gelişiyor süreç. En son Bilgi Çağı’ndayız ve Bilgi Çağı’nın sonundayız. Çünkü artık değişim nitelik olarak değil nicelik olarak ilerleyecek gibi görünüyor.

— Eskiden gazeteler haberleri milletin yararına değil, kendi yararlarına çıkarmaya çalışıyorlardı. Günümüzde ise gerçekleri manşetler değiştiremiyor, olaylar değiştiriyor. Artık kimsenin yalan haber yapma lüksü yok. Sosyal medyada doğrulanıyor ya da yalan olduğu ortaya çıkıyor.

— Teknoloji geliştikçe eski ahlaki sorunlar azaldı. Yalan haber yapılamaz hale geldi. Bununla beraber yeni ahlaki sorunlar da ortaya çıktı. Bunlardan bir tanesi, “Bir birey kendi fikrini mi, yoksa kurumunun fikrini mi yansıtmalı?” sorusudur ki, bu soru halen tartışılıyor.

—  Şahsen internet sansürünü hakaret olarak görüyorum. İnternet sansürü ile ilgili 56-51 no’lu yasa, ilerlememizi engelliyor. İnternet özgür olmalı. Türkiye sırf bu problem yüzden beyin göçü veriyor. Özgür ortamı, basın özgürlüğünü sağlamak, başta gazeteciler olmak üzere herkesin birincil kaygısı olmalı. İnternet yasasının acilen kalkması gerekiyor diye düşünüyorum.

— Teknolojik gelişmelerin birçoğu savaşlar nedeniyle oluyor. Mesela internet, iletişim aracı olarak ordu tarafından bulundu. Bizler Bilgi Çağı’nın meyvelerini topluyoruz. Bilgi Çağı’nın bize sunabileceği en önemli meyve, savaş ekonomisinin çökmesi olacaktır; çünkü artık savaşlar katkı değer sağlamıyor. Savaşın temel sorunu sınırlardır. Sınırların temel sorunu ise enerji kaynaklarıdır. Bir gün sınırsız bir enerji kaynağı bulunursa, beraberinde terör ve savaş da biter.

— Bireyler uzun vadeli projeleri yapamaz. Burada bu iş devlete düşer. Dönüşümü devletler gerçekleştirmelidir. Devletler enerjiye para yatırmalıdır ve bireylerin tek başına yapamadığı projeleri yapmalıdır. Medyacı olarak bizim görevimiz ise savaşlara karşı durmak ve enerji kaynaklarını devlete yöneltmektir.

Cemil Barlas’tan Gazetecilere 10 Tavsiye:

1- Her haberin bir amacı vardır. Yaptığınız haberin neye, kime hizmet ettiğini çok iyi belirleyin.

2- Değişimi çok iyi takip edin. Sosyal medyanın dışında kalmayın.

3- Bir haberi yaparken, kendi objektiflerinizi sorgulayın. Kendinize,  “Ben bu haberin neresindeyim?” sorusunu sorun.

4- Özel hayat / kamusal hayat çizgisini doğru çizin. Özel hayatı ifşa etmeyin.

5- Kendi patronunuza soramadığınız bir soruyu başkasının patronuna da sormayın. Sosyal medyada kimi zaman herkes kendisinin patronudur. Bu durumda, kendinize yöneltmeyeceğiniz soruyu başkasına da sormayın.

6- İnsanların hayatlarına katma değer sağlayacak kaliteli haberler yapmak lazım. Hayatta karşılaşacakları sorunları önceden bildiren haberler yaparsanız insanların hayatlarını kolaylaştırırsınız.

7- Uyanık olun ama uyanıklık yapmayın. Dikkatli olun ve tartarak haber yapın.

8- Zamanı iyi kullanın. Kısa ve öz haberin yanında, son söylenecek sözleri ilk söyleyin. Okuyucu hiçbir zaman haberin tamamını okumaz. Haberi okuyan kişi, bir tek başlığını okuduğunda bile o haberin içeriğini anlayabilmeli. Haberin yayınlandığı zaman da önemlidir. Doğru bilgi, doğru zaman, doğru uzunluk…

9- Hiçbir insanı ve davranış biçimini küçümsememeye dikkat edin. Karşılaştığınız insanların kartvizitine değil gözlerine bakın.

10- Kurumsal değil toplumsal hiyerarşiye önem verin. Makamların haberlerde hiçbir değeri yoktur.

— Sosyal medyanın gerek gazeteciler gerek politikacılar gerekse tüm insanlar için çok ciddi bir terbiye olduğunu düşünüyorum. Sosyal medya insanlara farklı görüşlere saygı göstermeyi öğretti.

— İnternet medyasında haber yapmak değil, haberi tartışmak daha önemlidir. İnteraktiviteyi sağlamak ve düşünce trendini yakalamaktır gerekli olan. Bu sebeple, haber sitelerinin yaptığı interaktivite ile fark yaratması ve insanların dikkatlerini çekmesi lazım.