0

“Dünya medyasından inovatif gazetecilik örnekleri”

DENİZ ERGÜREL,  TEKNOLOJİ YAZARI

 

Dijital hayatın hızlı değişimi

Son zamanlarda medya ve gazeteciliğin biteceğine dair çok şey duyduk fakat bence medya ölmüyor, çeşitleniyor, farklılaşıyor ve çok farklı bir yere doğru gidiyor. Bu değişim ve farklılaşmanın çok başındayız. Şu an kullandığımız cihazların çoğu 5-10 yıl öncesine kadar yoktu.

Telefonun 50 milyon kullanıcıya ulaşması için 75 yıl, radyo için 38 yıl, televizyon için 13 yıl, internet için 4 yıl, iPhone  için 3 yıl, iPad için ise sadece 2 yıl geçmiş.

Yeni medya nedir?

Bir iletişim cihazı bir öncekinden daha hızlıysa, daha şeffaf iletişim imkânı sağlıyorsa ve daha kolaysa, biz ona yeni medya diyoruz. Yeni olan ne varsa onu elde etmek istiyoruz. Çünkü artık erişim imkânlarımız artmış durumda.

Aya giden Apollo 11 mekiğinin bilgisayarında sadece 2 kilobayt bellek ve 1 megahertz işlemci vardı. Yani insanoğlu 1960’larda bugüne göre daha ilkel denebilecek şartlarda o teknoloji ile uzaya gidebildi. Şu an telefonlarda bu kapasitenin yüzlerce hatta binlerce katını cebimizde tutuyoruz. Bu beraberinde hızlı değişim ve dönüşüm getiriyor.

Cep telefonu örneğine bakarsak, 1980’li yıllardan 2000’e kadar toplam 20 yıl içerisinde insanoğlu 1 milyar aboneliğe ulaştı. Fakat biz bunu 2000 yılından 2013’e  kadar geçen sürede 7 katına ulaştırdık. Görüyoruz ki teknoloji katlanarak artıyor ve bundan 10 yıl sonraki teknoloji çok daha muazzam olacak.

İnternette 1 dakika

Yeni medya, internet ve yeni teknolojiler sayesinde, eskiden sadece küçük bir azınlığın elinde olan yayın yapma ayrıcalığı ortadan kalktı. Önceden yayın yapma ayrıcalığı olan kişiler medya patronu olabiliyorlardı. Ama şu an hepimiz, sahip olduğumuz araçlar ile birer yayıncıyız. Herkesin içerik oluşturduğu bir ortamda muazzam da bir veri üretiliyor.

Bugün YouTube’a bir dakikada yüklenen video süresi yüz saati aşmış durumda. Belki 2105 yılında internete bir dakikada yüklenen tüm videoları izleyebilmek için 5 yıl gerekecek. O denli muazzam bir veri üretiyoruz… Twitter’da 1 dakikada 278.000 tweet atılıyor . İnstagram’da 1 dakikada 200.000 fotoğraf paylaşılıyor.

Bu kadar çok yayıncının olduğu bir medya ortamında gazetelerin rakibi artık sadece diğer gazeteler değil… Bu rakiplere sosyal medya, oyun, kısa mesaj, müzik gibi farklı mecralar da eklendi. Gazeteler okuyucunun ilgisini çekmek için eskisinden daha farklı, daha inovatif (yenilikçi) yöntemler keşfetmek zorunda.

Twitter en büyük haber ajansıdır

İnovatif gazeteciliğe gelmeden önce dikkat etmemiz gereken en önemli noktalardan bir tanesi, enformasyona erişim kolaylaştıkça onun değerinin de azaldığı gerçeğidir. Yani bir bilgi ne kadar gizli ve saklı ise onun için bedel ödemeye razı olabiliyoruz.

Şu an dünyanın en önemli haber ajansı bence Twitter. İstediğimiz haberleri okuyoruz, paylaşıyoruz, yorum yapıyoruz. Önceden cep telefonu ile konuşmak çok pahalıydı. Şimdi böyle bir şey kalmadı. Artık sahip olduğumuz kontörleri kullanamıyoruz bile. Dakika değil data daha önemli bir hâle geldi.

Gazeteciler artık çözümleme ve analiz yapmalı

Enformasyona erişim kolaylaştıkça, enformasyon yığınlarını anlamlandırma, analiz etme ve çözümleme kabiliyetinin değeri artıyor. Örneğin, Lübnan’da bir bomba patladı; onunla ilgili olarak yarın haber almamın bir anlamı yok. Çünkü Twitter’dan ben onunla ilgili haberi zaten okumuş, hatta fotoğraflarını görmüş oluyorum. Bu durumda gazeteci olarak Lübnan’daki durumla ilgili analiz ve değerlendirmeler yapmak, konunun arka planını vermek; bu beni neden ilgilendiriyor, ben burdan hayatıma ne katmalıyım, bunun bölgeye sonuçları ne olacak gibi sorulara cevaplar bulmak bizim asıl görevimiz oluyor.

Artık biz  gazeteciler olarak bir haberi ilk verebilme özelliğimizi kaybettik. Çünkü biz habere gidene kadar zaten onlarca, yüzlerce insan bize bu haberi oradan ulaştırıyor. O zaman ne olması gerekiyor ? Gazeteci o bilgiyi kavrayıp, o bilgiyi analiz ederek daha üst bir pozisyona geçmeli.

Eskiden bilgeliğin sembolü “deniz feneri”, “ışık” veya “meşaleydi”, ama bugün o kadar çok bilgi / ışık var ki gözlerimiz yanıyor. O yüzden bu çağın bilgelik sembolü bence güneş gözlüğü. Asıl maharet bilgi yığınları arasında istediğimiz bilgiye ulaşmak; o kadar veri içerisinde işe yarayacak olanı bulup sunmak.

İnovatif gazetecilik

İnovatif gazetecilik, kullanıcıların internet ve dijital araçlar yardımı ile önemli bilgileri kavramalarına ve çözümlemelerine yardımcı olacak yeni ve anlamlı yollar geliştirmektir. Burada temel nokta internet ve dijital araçlardır.

İnovatif gazetecilik, yazılımcıların gazetecilere, gazetecilerin de yazılımcılara yaklaştığı bir süreçtir. İki tarafın bir araya gelerek ekip oluşturması ve emek harcayarak sonucunda katma değeri çok yüksek olan bir içerik üretmesidir; temeli veri gazeteciliğidir.

İnovatif gazetecilik demek etkileşim demektir

Türkiye’deki haber siteleri ve gazetelerdeki haberlere erişim süresi yaklaşık bir haftadır. Bir hafta sonra o haberlere ulaşmak çok zordur. Çünkü yayıncılık mantığı günlük ve anlık haber yayınlama ve oradan tık, reklam ve reyting alma üzerine kuruludur. Ama web ağ demektir. Gazeteciler ve haber siteleri ürettikleri içeriği birbirine bağlamalı.

Türkiye’de büyük toplumsal olaylarda inovatif gazeteciliği yansıtacak haberler yapılmıyor. Bunların nedeni haber merkezlerinin günlük habere yoğunlaşmasıdır. Değişen medya ortamında okuyucuyu nasıl çekebiliriz? Okuyucuyu nasıl haberin bir parçası yapabiliriz? Bu soruların cevabı inovatif gazeteciliktir. Bunları yapmak bizi farklılaştırır. İnovatif gazeteciliği değerli kılan şey etkileşiminin çok yüksek olmasıdır.

İnovatif gazetecilik vakit alan, zahmetli bir iş. Ama ortaya çıkan sonuç üzerinde yıllarca konuşabilirsiniz. Zaman içerisinde güncelleyebilirsiniz. Okuyup kenara atacağınız bir iş değildir. Okuyucunun bizzat deneyip, keşfedebildiği ve haberin parçası haline geldiği bir deneyimdir.